VietQR và NAPAS 247: Hạ tầng thanh toán tức thời của Việt Nam

VietQR và NAPAS 247 là hai thành phần đứng sau nhiều giao dịch ngân hàng gần như tức thời tại Việt Nam. Bài viết này giải thích vai trò của từng hệ thống. Bài viết cũng cho thấy cách chúng kết hợp với nhau.

Nhờ hai hệ thống này, tiền gửi vào tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử tại Việt Nam có thể được ghi nhận chỉ sau vài giây khi đã tới hệ thống nội địa.

Hãy tưởng tượng bạn quét mã QR tại một quán cà phê ở Hà Nội. Giao dịch có thể hoàn tất trước khi bạn cất điện thoại. Tốc độ đó đến từ VietQR và NAPAS 247.

Người dùng thường chỉ chú ý đến các hệ thống này khi nhận tiền từ nước ngoài. Sau khi tiền vào Việt Nam, khoản tiền vẫn có thể được ghi có rất nhanh.

Dưới đây là chức năng của từng hệ thống. Bạn cũng sẽ hiểu vì sao chặng nội địa cuối cùng lại đặc biệt quan trọng với người gửi và người nhận tiền từ nước ngoài.

NAPAS 247 là gì?

NAPAS – Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam – phát triển hạ tầng chuyển tiền liên ngân hàng theo thời gian thực, NAPAS 247 cho phép giao dịch giữa các ngân hàng được xử lý trong thời gian rất ngắn, hoạt động 24 giờ mỗi ngày và quanh năm.

Hơn 60 ngân hàng và tổ chức tài chính đã kết nối với hệ thống NAPAS. Nhờ độ phủ này, giao dịch giữa Vietcombank và Techcombank có thể sử dụng cùng hạ tầng chuyển nhanh như nhiều cặp ngân hàng thành viên khác.

VietQR là gì và liên kết với NAPAS 247 ra sao?

VietQR ra mắt năm 2021. NAPAS phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và nhóm ngân hàng tiên phong để triển khai hệ thống. Nhóm này gồm Agribank, BIDV, VietinBank và Vietcombank.

VietQR không phải là một mạng thanh toán riêng. Đây là chuẩn mã QR chứa thông tin tài khoản của người nhận. Khi quét mã, người dùng có thể kích hoạt giao dịch trên hạ tầng NAPAS 247.

Trước VietQR, mỗi ngân hàng có thể sử dụng định dạng QR riêng. Vì vậy, mã của ngân hàng này không phải lúc nào cũng đọc được trên ứng dụng khác.

VietQR tạo ra một chuẩn dùng chung. Chuẩn này áp dụng cho các ngân hàng và đơn vị trung gian thanh toán tham gia.

VietQR và NAPAS 247 phối hợp trong vài giây như thế nào?

Hai hệ thống đảm nhiệm hai phần khác nhau.

VietQR hoạt động ở giao diện phía trước. Mã QR chứa số tài khoản, mã ngân hàng và đôi khi cả số tiền. Người dùng có thể quét mã để nhập thông tin giao dịch.

NAPAS 247 xử lý phần phía sau. Hệ thống chuyển tiền theo thời gian thực giữa hai ngân hàng sau khi người gửi xác nhận.

Người dùng quét VietQR, kiểm tra số tiền rồi xác nhận giao dịch. Giao dịch sau đó được xử lý qua NAPAS 247.

Người nhận thường thấy số dư được cập nhật gần như ngay lập tức. Họ không cần nhập bằng tay số tài khoản. Họ cũng không phải chờ phiên xử lý theo lô.

Ý nghĩa với tiền gửi từ nước ngoài

Giao dịch quốc tế vẫn phải đi qua biên giới giữa hệ thống ngân hàng của hai quốc gia, đôi khi qua các ngân hàng đại lý nên có thể mất nhiều ngày. VietQR và NAPAS 247 không thay thế trực tiếp chặng quốc tế này.

Thay đổi nằm ở chặng nội địa cuối cùng. Tiền quốc tế trước hết tới ngân hàng được phép hoặc đối tác thanh toán được cấp phép tại Việt Nam. Từ đó, khoản chi trả vào tài khoản người nhận có thể sử dụng NAPAS 247 hoặc quy trình tương thích VietQR, giúp tiền về ngay sau khi chặng quốc tế hoàn tất thay vì chờ xử lý theo lô qua đêm.

VietQR và NAPAS 247 qua các con số

Năm 2024, hệ thống NAPAS xử lý khoảng 9,56 tỷ giao dịch, tăng gần 30% về số lượng so với năm trước. Riêng dịch vụ chuyển nhanh NAPAS 247 tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng cao.

Giao dịch VietQR cũng tăng nhanh. NAPAS cho biết hệ thống xử lý bình quân hàng chục triệu giao dịch mỗi ngày; đến năm 2025, gần 90 triệu tài khoản mobile banking đã sử dụng ứng dụng ngân hàng để quét mã VietQR. Hạ tầng QR xuyên biên giới tiếp tục được mở rộng với nhiều thị trường trong khu vực.

Khách hàng ZoltMoney cần biết gì?

Sau khi khoản tiền tới Việt Nam, tốc độ của bước cuối thường do hệ thống ngân hàng nội địa quyết định. Nhà cung cấp có đối tác tại Việt Nam chi trả qua NAPAS 247 có thể đưa tiền vào tài khoản chỉ ít phút hoặc nhanh hơn sau khi chặng quốc tế hoàn tất.

Người nhận có thể dùng tài khoản ngân hàng, điểm nhận tiền mặt hoặc ví điện tử. Việc chọn đúng phương thức nhận vẫn quan trọng hơn một chi tiết kỹ thuật riêng lẻ. Truy cập ZoltMoney để xem lựa chọn chi trả và tỷ giá hiện tại cho hành lang Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

VietQR khác NAPAS 247 như thế nào?

NAPAS 247 là hạ tầng chuyển tiền theo thời gian thực giữa các ngân hàng tại Việt Nam. VietQR là chuẩn mã QR có thể khởi tạo giao dịch trên hạ tầng đó. Hai hệ thống bổ trợ nhau, không phải đối thủ.

Giao dịch NAPAS 247 hoàn tất nhanh đến mức nào?

Giao dịch thường được xử lý trong vài giây và hệ thống hoạt động 24/7, kể cả cuối tuần và ngày lễ. Tốc độ này nhanh hơn đáng kể so với quy trình liên ngân hàng theo lô trước đây.

Có thể dùng VietQR để nhận tiền trực tiếp từ ngân hàng ngoài Việt Nam không?

Không trực tiếp. VietQR hoạt động với tài khoản trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Tiền quốc tế vẫn phải đi qua ngân hàng hoặc đối tác thanh toán được cấp phép trước; chặng nội địa cuối cùng mới có thể sử dụng VietQR và NAPAS 247.

Ngân hàng và ví điện tử nào hỗ trợ VietQR?

Các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank cùng nhiều tổ chức thành viên hỗ trợ VietQR. Phạm vi sử dụng tiếp tục mở rộng khi các ngân hàng và đơn vị trung gian thanh toán áp dụng chuẩn chung.

Dùng VietQR hoặc NAPAS 247 có mất thêm phí không?

Phí phụ thuộc ngân hàng hoặc ứng dụng của người dùng, không chỉ do VietQR hay NAPAS 247. Nhiều ngân hàng áp dụng chuyển khoản nội địa miễn phí hoặc phí thấp, nhưng vẫn nên kiểm tra biểu phí cụ thể.