Vàng và tiền gửi ngân hàng: Vì sao người Việt vẫn chuộng vàng?

Với nhiều gia đình Việt, khoản tiết kiệm không chỉ nằm trong tài khoản ngân hàng mà còn được cất giữ dưới dạng vàng. Thói quen này không đơn thuần xuất phát từ tâm lý truyền thống. Riêng năm 2025, giá vàng miếng SJC tăng từ khoảng 84 triệu đồng lên 156,8 triệu đồng mỗi lượng, gần gấp đôi chỉ trong một năm.

Mức tăng này khiến lợi suất tiền gửi ngân hàng trở nên khá khiêm tốn khi đặt cạnh vàng. Với người thường xuyên gửi tiền về Việt Nam, hiểu thói quen tích lũy vàng sẽ giúp lý giải cách gia đình sử dụng khoản tiền sau khi nhận, đồng thời cho thấy vì sao thời điểm chuyển tiền đôi khi cũng được cân nhắc cùng diễn biến giá vàng.

---

Những con số phía sau thói quen tích lũy vàng

Xu hướng giữ vàng của người Việt hình thành qua nhiều thập kỷ, gắn với những giai đoạn tiền tệ biến động, lạm phát tăng và quan niệm coi vàng là tài sản bảo đảm cho gia đình. Năm 2025, lựa chọn này mang lại mức sinh lời đặc biệt cao.

Giá vàng thế giới tăng 65% trong năm 2025, đánh dấu năm tăng mạnh nhất của kim loại quý này trong gần 50 năm. Tại Việt Nam, vàng miếng SJC vượt 150 triệu đồng mỗi lượng vào giữa tháng 12/2025 và chạm đỉnh lịch sử 190,3 triệu đồng mỗi lượng trong quý II/2026. So với mức khoảng 3,5–4,9 triệu đồng mỗi lượng vào đầu những năm 2000, giá đã tăng khoảng 35 lần.

Trong khi đó, lãi suất tiền gửi bình quân tại Việt Nam ở mức khoảng 4,78% vào năm 2023 và được dự báo quanh 4,28% vào cuối năm 2026. Ngay cả khi một số ngân hàng đẩy lãi suất khuyến mại lên cao hơn vào giữa năm 2026, tiền gửi có kỳ hạn chủ yếu mang lại mức 6–9% một năm. Trong cùng giai đoạn, mức tăng của vàng vượt xa lợi suất mà tiền gửi ngân hàng có thể đem lại.

Vàng và tiền gửi ngân hàng: So sánh thực tế

Các con số cho thấy rõ khoảng cách giữa hai kênh tích lũy trong năm 2025 và giai đoạn đầu năm 2026.

Vàng miếng SJC tăng gần 86% trong năm 2025, từ 84 triệu đồng lên 156,8 triệu đồng mỗi lượng. Đổi lại, người nắm giữ phải chấp nhận rủi ro biến động giá ở mức đáng kể. Thanh khoản tương đối cao vì có thể bán tại đơn vị kinh doanh vàng được cấp phép khi cần tiền mặt.

Tiền gửi ngân hàng kỳ hạn 6–12 tháng trả lãi khoảng 6–9% một năm trong cùng giai đoạn. Rủi ro thấp hơn và tiền gửi thuộc phạm vi bảo hiểm được bảo vệ theo quy định. Từ ngày 13/7/2026, hạn mức chi trả bảo hiểm tối đa là 350 triệu đồng, gồm cả gốc và lãi, cho một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Tuy nhiên, khả năng rút trước hạn bị hạn chế và mức lãi thực nhận có thể giảm mạnh.

Tiền gửi không kỳ hạn thường có lãi suất dưới 2% một năm. Kênh này có rủi ro thấp và thanh khoản cao vì người gửi có thể rút tiền bất cứ lúc nào, nhưng lợi suất thường khó theo kịp lạm phát.

Khoảng cách lợi suất là rất lớn. Ngay cả khi tính đến biến động giá, một gia đình nắm giữ vàng xuyên suốt năm 2025 vẫn đạt mức tăng tài sản cao hơn đáng kể so với gửi tiết kiệm bằng VND có kỳ hạn. Đây là một trong những lý do vàng vẫn là lựa chọn tích lũy quen thuộc, dù ngân hàng số ngày càng phổ biến.

Vì sao lãi suất tiền gửi khó cạnh tranh?

Lãi suất huy động tại Việt Nam chịu tác động từ nhiều yếu tố mà người gửi tiền khó quan sát trực tiếp. Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ theo hướng cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì dòng tín dụng cho nền kinh tế.

Đến năm 2026, cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng gia tăng. Techcombank đưa ra mức 6,9% cho sản phẩm Tiền gửi Online Phát Lộc; Saigonbank nâng lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 6 tháng lên 6,9%; BVBank áp dụng mức tới 8,6% cho chứng chỉ tiền gửi kèm ưu đãi khách hàng mới. Nhìn trên bảng lãi suất, đây là những con số hấp dẫn.

Điểm cần lưu ý nằm ở điều kiện rút trước hạn. Khi tất toán sớm, khoản tiền thường chỉ được hưởng lãi suất không kỳ hạn, có thể xuống còn 0,1–0,2% cho toàn bộ thời gian gửi. Chẳng hạn, khoản 30 triệu đồng dự kiến hưởng lãi 7% trong sáu tháng có thể gần như không còn phần lãi kỳ vọng nếu rút trước hạn. Với vàng, không có phạt tất toán, nhưng người bán phải chấp nhận mức giá thị trường tại thời điểm giao dịch.

Hạn mức bảo hiểm tiền gửi cũng cần được tính đến. Từ ngày 13/7/2026, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam chi trả tối đa 350 triệu đồng, gồm cả gốc và lãi, cho một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh nghĩa vụ chi trả. Với khoản tiết kiệm lớn hơn, gia đình có thể phân bổ tiền giữa nhiều ngân hàng hoặc kết hợp thêm các loại tài sản khác để quản trị rủi ro.

Chính sách quản lý thị trường vàng đang thay đổi

Giai đoạn 2025–2026 đánh dấu thay đổi đáng chú ý trong chính sách quản lý vàng tại Việt Nam. Những điều chỉnh này có thể ảnh hưởng đến cách người dân cân nhắc giữa giữ vàng và gửi tiết kiệm trong thời gian tới.

Trong nhiều năm, Ngân hàng Nhà nước giữ vai trò độc quyền sản xuất vàng miếng, khiến nguồn cung trong nước bị giới hạn. Có thời điểm vàng miếng SJC cao hơn giá vàng thế giới quy đổi khoảng 12–20%; chênh lệch đạt 15–20 triệu đồng mỗi lượng trong giai đoạn biến động 2024–2025.

Tháng 8/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng và chuyển sang cơ chế cấp phép có điều kiện. Trước đó, Agribank, Vietcombank, VietinBank và BIDV từng tham gia bán vàng miếng SJC trực tiếp cho người dân theo phương án bình ổn thị trường. Đầu năm 2026, Nghị định 340/2025/NĐ-CP nâng mức xử phạt đối với một số hành vi thao túng thị trường lên tối đa 300 triệu đồng, qua đó siết chặt kỷ luật thị trường.

Sau các thay đổi chính sách, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới có xu hướng thu hẹp và ổn định hơn vào đầu năm 2026. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường trong nước bám sát hơn diễn biến quốc tế, thay vì thường xuyên xuất hiện các nhịp tăng cục bộ do đầu cơ.

Huy động nguồn vàng trong dân

Một định hướng đáng chú ý khác là yêu cầu Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu phương án huy động lượng vàng đang được người dân nắm giữ. Khối tài sản được cất trong tủ, két sắt suốt nhiều năm được xem là nguồn vốn lớn nhưng chưa đi vào hệ thống tài chính chính thức.

Cơ quan quản lý muốn từng bước đưa nguồn vàng này vào hệ thống, có thể thông qua chứng chỉ tiết kiệm được bảo đảm bằng vàng hoặc công cụ tương tự. Nếu triển khai thành công, người dân có thể nhận lợi tức từ lượng vàng nắm giữ mà không phải từ bỏ tài sản. Tuy nhiên, hiện đây mới là hướng nghiên cứu chính sách, chưa phải chương trình đang áp dụng.

Rủi ro khi dồn toàn bộ tiền vào vàng

Dù tăng mạnh trong năm 2025, vàng không phải kênh tích lũy không có rủi ro. Sau những nhịp tăng dài, giá có thể điều chỉnh sâu. Giá vàng thế giới giảm từ vùng đỉnh gần 5.598 USD mỗi ounce vào đầu năm 2026 xuống khoảng 4.200–4.400 USD vào tháng 6, cho thấy biên độ điều chỉnh đáng kể sau giai đoạn tăng lịch sử.

Giá vàng miếng SJC trong nước cũng diễn biến tương tự, lùi về khoảng 140–150 triệu đồng mỗi lượng vào giữa năm 2026 sau khi từng chạm 190,3 triệu đồng. Người mua ở vùng đỉnh và buộc phải bán trong giai đoạn điều chỉnh có thể chịu lỗ thực tế.

Nhiều chuyên gia vẫn đánh giá tích cực về triển vọng vàng nhưng giữ quan điểm thận trọng. Aakash Doshi, chiến lược gia trưởng về vàng tại State Street Investment Management, dự báo giá có thể tăng thêm khoảng 25% trong năm 2026. Tuy vậy, giới phân tích cảnh báo không nên kỳ vọng lặp lại mức tăng đặc biệt 65% của năm 2025. Vàng phù hợp với tầm nhìn dài hạn hơn là quyết định mua vội khi giá lập đỉnh.

Điều này có ý nghĩa gì với kế hoạch chuyển tiền?

Nếu thường xuyên gửi tiền về Việt Nam, thói quen tích lũy vàng của gia đình có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách khoản tiền được sử dụng. Nhiều hộ chuyển một phần kiều hối sang vàng ngay sau khi nhận vì coi đây là nơi lưu giữ giá trị trong dài hạn.

Hiểu điều này giúp người gửi nhìn giao dịch ở góc độ rộng hơn. Nếu gia đình dự định dùng một phần tiền để mua vàng, diễn biến giá vàng trong nước cũng quan trọng không kém tỷ giá chuyển đổi. Khi VND có sức mua tốt hơn so với vàng, cùng một khoản tiền gửi về có thể mua được nhiều vàng hơn.

ZoltMoney hiển thị tỷ giá trung bình thị trường cùng mức phí minh bạch, giúp người nhận biết trước số tiền VND dự kiến nhận được trước khi phân bổ cho vàng, tiết kiệm hoặc chi tiêu hằng ngày. Người dùng cũng có thể theo dõi biến động tỷ giá qua công cụ quy đổi VND/USD trên ZoltMoney trước khi chuyển tiền.

Với gia đình phải cân bằng giữa chi tiêu hằng tháng và mục tiêu tích lũy dài hạn, mức tăng vượt trội của vàng so với tiền gửi trong năm 2025 phần nào lý giải hành vi tài chính thực tế. Tuy nhiên, đây không phải khuyến nghị chuyển toàn bộ kiều hối sang vàng. Nội dung chỉ cung cấp bối cảnh để hiểu vì sao nhu cầu gửi thêm tiền có thể xuất hiện quanh dịp Tết hoặc trước một khoản mua sắm lớn, khi giá vàng và kế hoạch tài chính gia đình giao nhau.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nhiều gia đình Việt ưu tiên vàng hơn gửi tiết kiệm?

Trong lịch sử, vàng có nhiều giai đoạn tăng giá mạnh hơn lãi suất tiền gửi, đặc biệt là năm 2025 khi vàng miếng SJC gần gấp đôi. Niềm tin vào vàng như một kênh lưu giữ giá trị, được hình thành qua nhiều thập kỷ tiền tệ biến động, tiếp tục củng cố lựa chọn này dù ngân hàng số ngày càng phát triển.

Giá vàng tại Việt Nam tăng bao nhiêu trong năm 2025?

Vàng miếng SJC tăng từ khoảng 84 triệu đồng mỗi lượng đầu năm 2025 lên 156,8 triệu đồng vào giữa tháng 12, tương đương gần 86%. Trong cùng giai đoạn, giá vàng thế giới tăng 65%—mức tăng theo năm cao nhất trong gần 50 năm.

Lãi suất tiền gửi ngân hàng có cạnh tranh được với lợi suất vàng không?

Nếu nhìn vào năm 2025 thì không. Lãi suất tiền gửi bình quân tại Việt Nam quanh 4,78% vào năm 2023; một số ngân hàng áp dụng mức khuyến mại tới 8,6% trong năm 2026. Các mức này thấp hơn nhiều so với đà tăng của vàng trong năm 2025. Tuy vậy, vàng biến động giá mạnh hơn đáng kể so với tiền gửi có kỳ hạn.

Chính sách quản lý thị trường vàng gần đây thay đổi thế nào?

Nghị định 232/2025/NĐ-CP, ban hành tháng 8/2025 và có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng. Hoạt động sản xuất vàng miếng chuyển sang cơ chế kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.

Dùng tiền kiều hối để mua vàng có rủi ro không?

Có. Giá vàng biến động mạnh. Sau khi chạm vùng đỉnh gần 5.598 USD mỗi ounce vào đầu năm 2026, giá vàng thế giới điều chỉnh về khoảng 4.200–4.400 USD vào tháng 6/2026. Người mua ở mức giá kỷ lục rồi cần bán trong nhịp giảm có thể chịu lỗ; vì vậy, thời điểm và mức độ phân bổ tài sản đều quan trọng.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Bài viết cung cấp thông tin giáo dục chung về hành vi tiết kiệm, giá vàng và lãi suất tiền gửi tại Việt Nam; không phải tư vấn tài chính hoặc đầu tư. Giá vàng, lãi suất ngân hàng và chính sách quản lý thị trường vàng có thể thay đổi mà không báo trước và có mức biến động cao.

Trước khi quyết định phân bổ tiền tiết kiệm, mua vàng hoặc gửi ngân hàng, người đọc nên tham khảo chuyên gia tài chính được cấp phép tại Việt Nam. Hãy kiểm tra giá vàng hiện hành tại SJC hoặc đơn vị kinh doanh vàng được cấp phép, đồng thời xác nhận lãi suất trực tiếp với ngân hàng trước khi gửi tiền. Tỷ giá và chi phí chuyển tiền khác nhau giữa các nhà cung cấp và cần được kiểm tra tại thời điểm giao dịch.