Thừa kế tại Việt Nam dành cho người Việt ở nước ngoài: Quy định năm 2026

Quyền thừa kế tại Việt Nam của người Việt ở nước ngoài phụ thuộc đáng kể vào quốc tịch, nguồn gốc Việt Nam và loại tài sản. Bài viết giải thích các nhóm pháp lý chính, nghĩa vụ thuế, hồ sơ cần chuẩn bị và cách chuyển hợp pháp tiền thừa kế hoặc tiền bán tài sản ra nơi người thừa kế đang sinh sống.

Khi cha hoặc mẹ qua đời tại Việt Nam, gia đình ở nước ngoài có thể phải xử lý hàng loạt câu hỏi: Có được đứng tên nhà đất không? Có phải nộp thuế không? Sau khi hoàn tất, tiền có thể chuyển ra nước ngoài bằng cách nào?

Câu trả lời thay đổi theo tư cách pháp lý của người thừa kế và hồ sơ cụ thể. Xác định đúng nhóm ngay từ đầu sẽ quyết định các bước tiếp theo.

---

Ba nhóm quyết định quyền nắm giữ tài sản

Pháp luật Việt Nam phân biệt người thừa kế ở nước ngoài theo quốc tịch, nguồn gốc Việt Nam và điều kiện sở hữu từng loại tài sản. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở quyền đứng tên, không nhất thiết ở quyền được hưởng giá trị thừa kế.

Nếu vẫn có quốc tịch Việt Nam, người thừa kế nhìn chung được đối xử như công dân trong nước về quyền sử dụng đất và sở hữu nhà ở, theo Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 cùng các luật liên quan. Việc đứng tên vẫn phụ thuộc tình trạng pháp lý của thửa đất, nhà ở và thủ tục đăng ký.

Nếu không còn quốc tịch nhưng là người gốc Việt Nam được phép nhập cảnh, Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở mở rộng một số quyền đối với nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, nhưng cần chứng minh đúng tư cách và đáp ứng điều kiện cụ thể. Người không thuộc diện được đứng tên quyền sử dụng đất vẫn có thể là người thừa kế, nhưng thường phải nhận giá trị phần thừa kế hoặc chuyển nhượng/tặng cho theo quy định. Quyền sở hữu căn hộ của cá nhân nước ngoài còn chịu điều kiện và hạn mức của Luật Nhà ở.

Thuế thừa kế thực tế phải nộp

Đối với thừa kế là bất động sản giữa vợ chồng; cha mẹ với con; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng/vợ với con dâu/rể; ông bà với cháu; và anh chị em ruột, pháp luật có cơ chế miễn thuế thu nhập cá nhân. Miễn lệ phí trước bạ đối với nhà, đất cũng áp dụng cho các quan hệ thân thích theo điều kiện luật định. Cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ.

Ngoài diện miễn, thu nhập từ thừa kế thuộc loại tài sản chịu thuế áp dụng thuế suất 10% trên phần giá trị vượt ngưỡng. Ngưỡng là 10 triệu đồng cho trường hợp phát sinh đến hết ngày 30/6/2026 và tăng lên 20 triệu đồng từ ngày 1/7/2026 theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Người ở nước ngoài không mặc nhiên chịu mức thuế thừa kế cao hơn chỉ vì nơi cư trú. Nếu bán bất động sản sau đó, nghĩa vụ thuế chuyển nhượng là khoản riêng và thường được tính theo quy định hiện hành tại thời điểm bán.

Bộ hồ sơ thường phức tạp hơn dự kiến

Giấy tờ do nước ngoài cấp—như khai sinh, kết hôn hoặc chứng minh quan hệ—thường phải được hợp pháp hóa lãnh sự, dịch sang tiếng Việt và chứng thực trước khi sử dụng, trừ trường hợp được miễn. Công ước Apostille có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 11/9/2026, giúp đơn giản hóa chứng nhận giấy tờ công đủ điều kiện giữa Việt Nam và quốc gia thành viên không phản đối việc gia nhập. Vẫn cần kiểm tra phạm vi áp dụng, cơ quan cấp và yêu cầu dịch/chứng thực của hồ sơ cụ thể.

Văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản thường được công chứng và niêm yết trong 15 ngày theo quy định, trừ trường hợp pháp luật quy định khác. Nhiều người thừa kế ở nước ngoài lập giấy ủy quyền hợp lệ cho người tại Việt Nam xử lý thủ tục trực tiếp. Nếu có tranh chấp hoặc yếu tố nước ngoài, thẩm quyền tòa án và thủ tục tố tụng phải được xác định theo cơ cấu tòa án hiện hành và tình tiết hồ sơ; nên nhờ luật sư kiểm tra thay vì tự suy đoán cấp xét xử.

Chuyển tiền thừa kế ra nước ngoài

Người thừa kế ở nước ngoài có thể chuyển hợp pháp tiền thừa kế hoặc tiền bán tài sản ra nước ngoài qua ngân hàng được phép, nếu chứng minh được mục đích và nguồn tiền. Ngân hàng thường yêu cầu hồ sơ thừa kế, chứng từ thuế, hợp đồng chuyển nhượng và chứng từ nhận tiền.

Không nên dùng kênh chuyển tiền không được cấp phép. Pháp luật ngoại hối không đặt ra một “hạn mức 100.000 USD mỗi năm” chung cho mọi trường hợp thừa kế; số tiền được xử lý phụ thuộc mục đích hợp pháp, chứng từ, quy định ngoại hối và chính sách kiểm soát của ngân hàng. Hãy hỏi ngân hàng trước khi hoàn tất giao dịch bán tài sản và lưu trọn bộ hồ sơ từ khai nhận di sản đến chuyển tiền.

ZoltMoney hỗ trợ ở đâu?

Đối với việc chuyển tiền thừa kế hoặc tiền bán tài sản từ Việt Nam ra nước ngoài, cần làm việc trực tiếp với ngân hàng được phép và ZoltMoney không thay thế quy trình chứng minh nguồn tiền. Nếu sau đó bạn cần gửi tiền theo chiều vào Việt Nam, có thể tham khảo hướng dẫn nhận tiền qua các ngân hàng lớn tại Việt Nam và kiểm tra hành lang cùng tỷ giá hiện có của ZoltMoney trước khi giao dịch.

Câu hỏi thường gặp

Người Việt ở nước ngoài có được thừa kế đất và nhà tại Việt Nam không?

Có thể, nhưng quyền đứng tên phụ thuộc quốc tịch, nguồn gốc Việt Nam, điều kiện nhập cảnh và loại tài sản. Công dân Việt Nam có phạm vi quyền rộng hơn. Người không đủ điều kiện đứng tên quyền sử dụng đất thường nhận giá trị phần thừa kế hoặc xử lý theo phương án pháp luật cho phép.

Người Việt ở nước ngoài có chịu thuế thừa kế cao hơn người trong nước không?

Không có mức thuế cao hơn chỉ vì người thừa kế sống ở nước ngoài. Thừa kế bất động sản giữa các thân nhân thuộc diện luật định có thể được miễn; các trường hợp khác áp dụng thuế suất và ngưỡng chung, tùy loại tài sản và thời điểm phát sinh.

Ngưỡng miễn tính thuế đối với thừa kế ngoài diện miễn là bao nhiêu?

Ngưỡng là 10 triệu đồng cho trường hợp phát sinh đến hết ngày 30/6/2026 và tăng lên 20 triệu đồng từ ngày 1/7/2026 theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Thuế suất đối với phần thu nhập tính thuế từ thừa kế là 10%.

Có thể chuyển hợp pháp tiền thừa kế hoặc tiền bán tài sản ra nước ngoài không?

Có, thông qua ngân hàng được phép và với hồ sơ chứng minh nguồn tiền, nghĩa vụ thuế cùng mục đích chuyển. Hãy hỏi trước ngân hàng về bộ chứng từ cụ thể; không sử dụng kênh không được cấp phép.

Có bắt buộc phải về Việt Nam để nhận thừa kế không?

Không phải lúc nào cũng cần. Người thừa kế ở nước ngoài có thể lập giấy ủy quyền hợp lệ cho người tại Việt Nam xử lý nhiều bước công chứng, niêm yết và đăng ký. Tuy nhiên, cơ quan công chứng hoặc đăng ký có thể yêu cầu bổ sung giấy tờ hay xác minh tùy hồ sơ.